Siyasi 25.10.2023 16:28

Avropalı vasitəçilərə etimadsızlıq – Nəticəsiz qalan təşəbbüslər – TƏHLİL

Beynəlxalq vasitəçilərin yarıtmazlığı səbəbindən Azərbaycan torpaqları 30 il erməni işğalı altında qaldı. Bir milyondan çox insan öz ev-eşiyindən didərgin düşərək köçkün vəziyyətinə salındı. Azərbaycan vətəndaşlarına, iqtisadiyyatına dəyən maddi-mənəvi ziyan da daxil olmaqla çox böyük faciəli illər yaşandı.

Rəsmi Bakı 30 il ərzində ATƏT-in keçmiş Minsk qrupunun təşkil etdiyi çoxsaylı toplantılara qatılıb. Ancaq torpaqların işğaldan azad edilməsi üçün bu görüşlərin heç bir faydası olmayıb. Əksinə, Ermənistan işğal altında saxladığı ərazilərdəki təbii sərvətləri talan edib, tarixi abidələri, məscidləri, evləri, binaları dağıdıb və s.

Rəsmi İrəvan görüşlərə baxmayaraq, ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya və Çindən ibarət BMT Təhlükəsizlik Şurası daimi üzvlərinin qəbul etdiyi qətnamələrə belə məhəl qoymurdu. Bu üzvlərdən üçünün təmsil olunduğu ATƏT-in keçmiş Minsk Qrupu həmsədrlərinin regiona çoxsaylı səfərləri, keçirdikləri görüşlər də nəticəsiz qaldı. Ermənistan işğal etdiyi ərazilərdən bir addım belə geri çəkilmədi. Başqa sözlə, bu görüşlər, səfərlər regionun təhlükəsizliyinin təmin olunmasına fayda vermədi.

Azərbaycan torpaqlarını işğaldan azad etməyə başlayanda da bu dövlətlər birmənalı şəkildə təcavüzkar Ermənistanı pisləmədi. Əksinə, onlar, xüsusilə Rusiya və Fransa bacardıqları, imkanları çatan qədər Ermənistana yardım etdilər. Müharibə başa çatandan sonra həmin həmsədrlər yenidən səhnədə görünməyə başladılar. Onlar 30 illik missiyalarını yenə davam etdirmək niyyətində olduqlarını gizlətmədilər. Ancaq rəsmi Bakı bu vasitəçilərdən, belə vasitəçilikdən imtina etməklə onlara ehtiyac olmadığını anlatdı. Bu, baş verməyəndə isə həmin qüvvələr yeni cilddə vasitəçi sifətində çıxış etməyə səy göstərdilər. Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin iştirakı ilə Vaşinqton, Brüssel, Moskva və Parisdə görüşlər keçirilib. Ancaq bu görüşlərin heç birində rəsmi İrəvan Azərbaycanın irəli sürdüyü təklifləri qəbul etmədi. Rəsmi İrəvan indiyədək rəsmi Bakının sülhlə bağlı təkliflər paketini əsaslı cavablandırmayıb.

Ermənistanın sözdə sülhdən, ərazi bütövlüyündən danışıb, əslində yeni müharibəyə hazırlaşmasının arxasında elə görüşlərin təşəbbüskarları, vasitəçilik iddiasında olanlar durur. Son günlər Fransanın Ermənistanı silahlandırması, ona yeni hərbi texniki avadanlıq verməsi kimi fəaliyyəti Avropa İttifaqının görüş və danışıqlarla bağlı təşəbbüslərin nəticəsiz qalacağını bəri başdan deməyə əsas verir. Onlar bir tərəfdən Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasından ağızdolusu danışır, digər tərəfdən isə Ermənistanı silahlandırırlar. Belə bir şəraitdə sual yaranır: Müharibədən məğlub çıxmış, iqtisadiyyatı, demək olar ki, iaşə və məişət xidməti üzərində qurulan Ermənistan Fransa və başqa ölkələrdən silah, hərbi texnikanı hansı maliyyə vəsaiti hesabına alır? Yoxsa bu ölkəyə ayrılan humanitar yardımlar, verilən ianələr silahlanmaya xərclənir?!

Bu vəziyyət həm Ermənistana, həm də onun havadarlarına, eləcə də görüşləri, danışıqları təşkil edənlərə etimadsızlıq yaradır. Rəsmi Bakı etimad göstərmədiyi əlaqələndiricilərin təşkil etdiyi görüşlərdən artıq imtina edir. Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Toivo Klaar “APRI Armenia” təhlil mərkəzinin onlayn konfransında deyib: “Ermənistan və Azərbaycan liderlərinin oktyabrın sonunda Brüsseldə keçirilməsi planlaşdırılan görüşü baş tutmayacaq”. O qeyd edib ki, bu görüşün başqa vaxta keçirilməsinin mümkünlüyü üzərində iş davam etdirilir: “Biz Brüsseldə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan arasında görüş təşkil etməyə çalışırıq. Prosesin ləng getməsinə baxmayaraq, inanırıq ki, bu, sənəd imzalanması ilə nəticələnəcək”.

Qeyd edək ki, Azərbaycan İspaniyanın Qranada şəhərində oktyabrın 5-də planlaşdırılan beştərəfli görüşdən də imtina etmişdi. Buna səbəb nəzərdə tutulan beştərəfli görüşdə iştirakçı olan Fransanın destruktiv mövqe tutması, eləcə də Paris və Berlində Türkiyənin görüşdə iştirak etməsi ilə bağlı yaranan fikir ayrılığı göstərilmişdi.

Avropa İttifaqı Azərbaycanın iştirakı olmadan keçirilən tədbirlərdə baş nazir Nikol Paşinyanın, parlamentin sədri Alen Simonyanın və digərlərinin çıxışına şərait yaratmaqla tərəfsizliyi pozaraq Ermənistanın saxta, qərəzli mövqeyini təbliğ ediblər. Bu baxımdan yeni zirvə toplantısını keçirməyə nə ehtiyac var? Odur ki, Ermənistanın sürətlə silahlanması məsələsinə Fransa başda olmaqla Avropa İttifaqı və bu mövqedə olanların aydınlıq gətirməsi vacibdir. Onların bu silahların qonşu dövlətlərə və ya üçüncü ölkəyə qarşı tuşlanmayacağının qarantını verməsi əsas şərtdir.

Məgər BMT TŞ-nin 5 daimi üzvü, Avropa İttifaqının aparıcı ölkələri, ATƏT-in keçmiş Minsk qrupunun həmsədrləri hamısı eyni dövlətlər deyil? Bunların 30 il təşkil etdiyi görüş və dialoqlar Azərbaycana heç bir fayda vermədi. Yenidən həmin oyunçular eyni rolda oynamağa səy göstərirlər. Fayda verəcək? Fransanın tutduğu mövqe bu suala “yox” cavabını verir. Çıxış yolu ikitərəfli, vasitəçi olmadan keçirilən görüşdədir. Bu həm də tərəflərin bir-birinə etimadının yaranmasına, artmasına yardım edər. Əks halda, Azərbaycanla Ermənistanın normallaşma prosesi, sərhədlərin müəyyənləşməsi, sülh müqaviləsinin imzalanması daha neçə il uzanacaq…

Sədrəddin Soltan – “Report”

XƏBƏR LENTİ
Siyasi, Sosial / 28.10.2026 12:11
Qərbi Azərbaycan həqiqətləri: Zəngəzurun tarixi kəndi necə məhv edildi? - FOTO
İdman / 28.10.2026 00:16
Xatirə Turnirinin 5-ci turu – yaddaqalan anlar və kadrlar - FOTO
Dünya, Təhlil / 27.10.2026 17:27
Avropanın iki dövlətində baş verənlərə qısa ekskurs – TƏHLİL - FOTO
Mətbuat / 27.10.2026 12:27
“Report”un yeni media mühitində 12 illik fəaliyyətinə BAXIŞ - FOTO
Siyasi, Sosial / 27.10.2026 10:16
Qərbi Azərbaycan Həqiqətləri: Daşkörpüdə tapılan qəbiristanlıq hansı həqiqətləri üzə çıxarır? - FOTO - VİDEO
İdman / 27.10.2026 00:04
Beşinci tur başa çatdı – qol epizodları, xal və bombardirlər CƏDVƏLİ - FOTO - VİDEO
Dünya, Təhlil / 26.10.2026 17:18
Tehran rejimi gözündə görmədiyi tiri niyə dəyişmək istəmir? – TƏHLİL - FOTO
Maraqlı, Mədəni / 26.10.2026 12:09
Özünü axmaq və gülünc kimi göstərən Kramarov kim idi? – ARAŞDIRMA – RETRO BAKU - VİDEO
İdman / 26.10.2026 00:02
Xatirə Turnirində 5-ci turun nəticələri - FOTO
Maraqlı, Siyasi, Sosial / 25.10.2026 10:40
Qərbi Azərbaycan həqiqətləri: Bəriabadın taleyi necə dəyişdi? - FOTO - VİDEO
Sosial / 25.10.2026 08:29
Ailəsi dağıldı, doğmaları xəyanət etdi – “Arzunun vaxtı” - VİDEO
Maraqlı, Siyasi / 24.10.2026 21:23
Qərbi Azərbaycan həqiqətləri: Ərincin bilinməyən tarixçəsi - FOTO - VİDEO
Sosial / 24.10.2026 11:03
“Qayınanam “kapriznıy” idi, kaş başqa cür danışardım” – O VAXTLAR - VİDEO
Maraqlı, Siyasi / 24.10.2026 09:42
Qərbi Azərbaycan həqiqətləri: Ardanışın unudulmuş Azərbaycan tarixi - FOTO - VİDEO
Dünya, Siyasi, Təhlil / 23.10.2026 16:37
Paşinyanın ismarışları – demokratiyadan sui-istifadə metodu – TƏHLİL - FOTO
İdman / 23.10.2026 00:01
Şəhid Jurnalistlərin Xatirə Turnirində 5-ci tur həyacanı başlayır - FOTO
Siyasi, Sosial / 21.10.2026 13:31
Qərbi Azərbaycan həqiqətləri: Almalıq kəndinin tarixi sirləri - FOTO - VİDEO
Sosial / 21.10.2026 12:25
Qarabağlı qayınana, ukraynalı gəlin – “Arzunun vaxtı” - VİDEO
İdman / 21.10.2026 00:22
Xatirə Turnirinin 4-cü turu – yaddaqalan anlar və kadrlar - FOTO - VİDEO
Dünya, Elm və təhsil / 20.10.2026 17:42
Məktəb və məktəblilərin təhlükəsizliyi – ehtiyac duyulan əməkdaşlıq – TƏHLİL
Hərbi / 20.10.2026 12:02
Bir ömrün xatirəsini 32 saniyəyə sığdıran şəhidin son sözləri – REPORTAJ - VİDEO
Siyasi, Sosial / 20.10.2026 11:10
Qərbi Azərbaycan həqiqətləri: “Yoxa çıxmış sivilizasiya – Gözə dəyməyən fəlakət” - FOTO - VİDEO
İdman / 20.10.2026 10:16
Dördüncü tur başa çatdı – qol epizodları, xal və bombardirlər CƏDVƏLİ - FOTO - VİDEO
Maraqlı, Mədəni / 19.10.2026 12:15
Ərkivanda 200 illik sirli əmanət və cehizlə başlayan böyük sərvət – KƏNDİNƏ QAYIT - VİDEO
İdman / 19.10.2026 00:41
Xatirə Turnirində 4-cü turun nəticələri - FOTO
Sosial / 18.10.2026 10:48
“İnternetdə tanış olduq, ailəm dağıldı” – “Arzunun vaxtı” - VİDEO