“Hovik adlı kənd sovet sədri dedi ki, hamınız çıxmalısınız”
Bu gün Baku Tv-də Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsi çərçivəsində jurnalist Əsgər İbrahimovun müəllifi olduğu “Həyat Hekayəsi” verilişinin növbəti buraxılışı hazırlanıb.
Rakus.az xəbər verir ki, “Meğridə təkcə Lehvaz kəndində ermənilər yaşayırdı” adlı veriliş Zəngəzur mahalı, Meğri rayonu, Lehvaz kənd sakini Cəmilə Babayevanın həyat hekayəsinə həsr olunub.
O, 1962-ci ildə anadan olduğunu, 10-cu sinifi bitirəndən sonra təhsillə əlaqədar Bakıya gəldiyini deyib: “Uşaqlıqdan daha çox sevdiyim mütaliyə idi. Kənddə oxuduğumuz orta məktəb beynəlmiləl məktəb idi. Azərbaycanlı və erməni uşaqlar təhsil alırdılar. Erməni uşaqlarla ana dilimizdə danışırdıq. Ailəmiz 6 nəfərdən ibarət idi”.
Onun sözlərinə görə, babası birinci erməni-müsəlman davasında deportasiya olunub, çox əziyyətlər çəkib: “Tey, Lök kəndlərində böyük qırğınlar olub. İnsanları samanlığa, ot yığılan anbarlara, tövlələrə yığıb ağzını bağlayıblar. Camaatın çoxu Zəngilana qaçıb. Azərbaycanlılara qarşı çox etinasız yanaşırdılar. Erməni xislətində bu soyuqluqlar cücərirdi, müsəlmanları sıxışdırırdılar. Meğridə təkcə Lehvazda ermənilər yaşayırdı. Başqa kəndlərdə bir dənə erməni yox idi”.
Kənd sakini deyib ki, yay tətillərində rayona, kəndə gedirdim: “1987-ci ilin fevralında kəndə getmişdim. Anam dedi ki, nəsə, vəziyyət yaxşı deyil, söz-söhbət gəzir. Kənddə əhval-ruhiyyə sönüb. Yəni kənddəki ermənilər bizə qarşı çox soyuq münasibət göstərirdilər. 1988-ci ildə Naxçıvandan gələn avtobusların, toy maşınlarının qabağını kəsirdilər. Vəziyyət çox gərginləşmişdi. Kəndin sovet sədri olan Hovik adlı bir erməni məktəbə gəlib, hamını kəndin klubuna yığıb demişdi ki, qərar var, hamınız bir nəfər kimi çıxmalısınız. Kimin qohumları vardı Ordubada gedirdi. Ordubada, İrana gedən yolları bağladılar. Yeğanə Zəngilana gedən dəmir yolu qalmışdı. Camaat Zəngilana gəldi, məktəblərdə, anbarlarda, onun-bunun qapısında qaldı. Atam və anam da Zəngilana, oradan da Bakıya gəldilər”.
Vətənə qayıdış üçün darıxdığını söyləyən C.Babayeva bildirib ki, ata-baba yurdumuzu çox arzulayıram: “Tezliklə Zəfər qatarı gələcək. Zəngəzur dəhlizi açılacaq, elliklə, obalıqla biz o elimizə qayıdacağıq. Zəfər qatarında elliklə bütün Meğri camaatı qayıdacaq”.
Ümumiyyətlə, bu həyat hekayəsi Qərbi Azərbaycandan deportasiya olunan yüz minlərlə azərbaycanlının yaşadığı çətinlikləri, acı qaçqınlıq taleyini, eyni zamanda, doğma yurda qayıtmaq arzusunu əks etdirən bir güzgüdür.
Xatırladaq ki, Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsinin məqsədi tarixi qədim torpaqlarımızın adının yaşadılması, tanıdılması, həmçinin azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən deportasiyaya məruz qoyulmasından, həmin ərazilərdə mövcud olmuş, lakin adı silinən toponimlərin, saysız-hesabsız yeraltı və yerüstü maddi mədəniyyət nümunələri – qədim yaşayış məskənləri, nekropollar, kurqanlar, qala, saray və istehkam qalıqları, karvansaralar, körpülər, qəbirüstü sənduqələr, at-qoç heykəlləri, məbəd, kilsə, məscid, pir və ocaqların üzə çıxarılması, həmin ərazinin təmiz oğuz-türk məskənləri olduğunu təsdiq edən faktların dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasıdır.
Həmçinin Prezident İlham Əliyevin Qərbi Azərbaycanla bağlı dediyi “XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edən xəritə bir daha onu göstərir ki, Qərbi Azərbaycan tarixi Azərbaycan diyarıdır, şəhərlərin, kəndlərin adları Azərbaycan mənşəlidir və biz yaxşı bilirik ki, indiki Ermənistan ərazisində tarix boyu Azərbaycan xalqı yaşayıb. İndi əsas vəzifə ondan ibarətdir ki, dünya ictimaiyyəti də bunu bilsin”, – fikrini əsas tutaraq Qərbi Azərbaycan İcmasının hazırladığı Qayıdış Konsepsiyasında irəli gələn vəzifələrin təbliğidir.
Bundan əlavə, Qərbi Azərbaycanla bağlı tarixçilərin, araşdırmaçıların düşüncələrini, deportasiyaya məruz qalmış şəxslərin həyat hekayəsini işıqlandırmaqdır.
Veriliş fevralın 20-də saat 18:00-da Baku TV-nin efirində və saat 21:30-da YouTube kanalında yayımlanıb.
