Boğutlu, Bozabdal, Bozavdal yaylası – türk tarixinin izi
Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsi çərçivəsində jurnalist Əsgər İbrahimovun müəllifliyi ilə Baku TV-də “Pəmbək mahalının qədim Bozavdal yaylası” adlı süjet hazırlanıb.
Rakus.az xəbər verir ki, bugünkü süjetdə erməni saxtakarlığına, addəyişmə terroruna məruz qalan Boğutlu, Bozabdal, Bozavdal yaylası toponimi haqqında söz açılır.
Bildirilir ki, Cənubi Qafqazda qədim türklərə, oğuz və qıpçaq boylarına məxsus toponimlərin yaranmasından min illərlə zaman keçir və Qərbi Azərbaycan ərazisində on minlərlə toponim məhz tarixin qədim qatlarında formalaşaraq yaranıb.
Boğutlu – İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, Talın mahalının Talin rayonunda kənd adıdır. Adı “Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar” toplusunda Buqıtı, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Buğutlu kimi qeyd edilib. 1950-ci ildə adı dəyişdirilib Arteni qoyulub.
Boğutlu – İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, Talın mahalının Talin rayonunda dağ adıdır. Hündürlüyü 2047 metrdir.
Bozabdal – Tiflis quberniyasının Loru-Pəmbək qəzasında, Pəmbək mahalının Böyük Qarakilsə, sonralar Quqark adlandırılan rayonunda kənd adıdır. Erməni mənbələrində adı Bzovdal, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Bzobdal, Bzovdərə kimi qeyd edilib. 1978-ci ildə adı dəyişdirilib Bazum qoyulub.
Bozabdal – Tiflis quberniyasının Loru-Pəmbək qəzasında, Pəmbək mahalının Böyük Qarakilsə, sonralar Quqark adlandırılan rayonun Bazabdal kəndində dağ adıdır.
Bozavdal yaylası – İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, Pəmbək mahalının Hamamlı, sonralar Spitak adlandırılan rayonda yaylaq adıdır.
Sonda vurğulanır ki, indiki Ermənistan özünün saxta tarixi, qonşulara qarşı əsassız ərazi iddiaları, təkmillətçi görüşləri və terrorçu əməlləri ilə dünyada tanınıb: “Məhz iki əsrdən çox bir zamanda azərbaycanlılara qarşı törədilən qırğınlar, toponim cinayətləri hayların genetik xislətinin göstəricisi olmaqla yanaşı, monoetnik düşüncəsinin yaratdığı mənfi təzahürlərdir”.
Ümumiyyətlə, Qərbi Azərbaycana aid toponimlərin, oykonim, oronim və hidronimlərin öyrənilməsi və təbliği günümüzün reallığı olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin doğma yurd-yuvamıza sahib çıxması baxımından çox böyük məna və əhəmiyyət daşıyır. Çünki bunlar yerli xalqın tarixini, etnoqrafiyasını, coğrafiyasını əks etdirir. Hazırlanan süjetlədə ermənilər tərəfindən dəyişdirilən Qərbi Azərbaycan toponimlərinin tarixi və etimologiyası araşdırılır, həmçinin yer adlarının mənşəyi, mənası və sonrakı taleyi haqqında məlumat verilir.
Xatırladaq ki, Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsinin məqsədi tarixi qədim torpaqlarımızın adının yaşadılması, tanıdılması, həmçinin azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən deportasiyaya məruz qoyulmasından, həmin ərazilərdə mövcud olmuş, lakin adı silinən toponimlərin, saysız-hesabsız yeraltı və yerüstü maddi mədəniyyət nümunələri – qədim yaşayış məskənləri, nekropollar, kurqanlar, qala, saray və istehkam qalıqları, karvansaralar, körpülər, qəbirüstü sənduqələr, at-qoç heykəlləri, məbəd, kilsə, məscid, pir və ocaqların üzə çıxarılması, həmin ərazinin təmiz oğuz-türk məskənləri olduğunu təsdiq edən faktların dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasıdır.
Həmçinin Prezident İlham Əliyevin Qərbi Azərbaycanla bağlı dediyi “XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edən xəritə bir daha onu göstərir ki, Qərbi Azərbaycan tarixi Azərbaycan diyarıdır, şəhərlərin, kəndlərin adları Azərbaycan mənşəlidir və biz yaxşı bilirik ki, indiki Ermənistan ərazisində tarix boyu Azərbaycan xalqı yaşayıb. İndi əsas vəzifə ondan ibarətdir ki, dünya ictimaiyyəti də bunu bilsin”, – fikrini əsas tutaraq Qərbi Azərbaycan İcmasının hazırladığı Qayıdış Konsepsiyasında irəli gələn vəzifələrin təbliğidir.
Bundan əlavə, Qərbi Azərbaycanla bağlı tarixçilərin, araşdırmaçıların düşüncələrini, deportasiyaya məruz qalmış şəxslərin həyat hekayəsini işıqlandırmaqdır.
Süjet teleaparıcı Ramin İbrahimovun təqdimatında martın 17-də saat 18:00-da Baku TV-nin efirində və saat 21:30-da Youtube kanalında yayımlanıb.
