Bağçacıq, Bazarkənd toponimi – türk tarixinin izi
Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsi çərçivəsində jurnalist Əsgər İbrahimovun müəllifliyi ilə Baku TV-də “Ermənilərin xaraba qoyduğu türk yurdu” adlı süjet hazırlanıb.
Rakus.az xəbər verir ki, bugünkü süjetdə erməni saxtakarlığına, addəyişmə terroruna məruz qalan Bağçacıq və Bazarkənd toponimi haqqında söz açılır.
Bildirilir ki, Qərbi Azərbaycan ərazisində ermənilərin həyata keçirdiyi demoqrafik dəyişikliklər, azərbaycanlılara qarşı törətdiyi faciəli deportasiyalar və izini itirmə ilə bağlı toponimik cinayətlər şovinist-millətçi siyasətin əsas qayəsidir.
Bağçacıq – Dərələyəz mahalının Keşişkənd, sonralar Yeğeqnadzor adlandırılan rayon ərazisində kənd olub. Adı “İrəvan əyalətinin icmal dəfətəri”ndə qeyd edilib. İndi xaraba kənddir.
Bağçacıq – Vedibasar mahalının Vedi, sonralar Ararat adlandırılan rayonda kənd olub. Adı 1590-cı il tarixli “İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri”ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilib. Kənddə 1873-cü ildən yaşayan azərbaycanlılar 1918-1919-cu illərdə ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulublar. Sakinlər 1920-ci ildə geri dönsələr də 1948-1949-cu illərdə yenidən köçürülüblər. 1959-cu ildə ləğv edilib və ölü kəndə çevrilib.
Bağçacıq – Talın mahalının, Talin rayonunda kənd adıdır. Burada yaşayan azərbaycanlılar 1918-ci ildə erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunublar..1978-ci ildə adı dəyişdirilib Particak qoyulub.
Bazarkənd – Zəngəzur mahalının Sisyan rayonu ərazisində kənd olub. Adı 1488-1489-cu illərdə xatırlanır və XIX əsrin II yarısında ləğv edilib.
Sonda vurğulanır ki, Qərbi Azərbaycanın itirilmiş kəndlərinin ağrılı tarixçəsi, uudulmağa məhkum edilən yurd yerlərimiz, xəritədən silinən adlar – qəlblərdən silinməyən Vətən anlayışının bir parçasıdır: “Təbii ki, itirilmiş ocaqların həsrəti bizi çox incitsə də, itirilmiş ocaqlara qayıdış bizi daha da qürurlandıracaq”.
Ümumiyyətlə, Qərbi Azərbaycana aid toponimlərin, oykonim, oronim və hidronimlərin öyrənilməsi və təbliği günümüzün reallığı olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin doğma yurd-yuvamıza sahib çıxması baxımından çox böyük məna və əhəmiyyət daşıyır. Çünki bunlar yerli xalqın tarixini, etnoqrafiyasını, coğrafiyasını əks etdirir. Hazırlanan süjetlədə ermənilər tərəfindən dəyişdirilən Qərbi Azərbaycan toponimlərinin tarixi və etimologiyası araşdırılır, həmçinin yer adlarının mənşəyi, mənası və sonrakı taleyi haqqında məlumat verilir.
Xatırladaq ki, Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsinin məqsədi tarixi qədim torpaqlarımızın adının yaşadılması, tanıdılması, həmçinin azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən deportasiyaya məruz qoyulmasından, həmin ərazilərdə mövcud olmuş, lakin adı silinən toponimlərin, saysız-hesabsız yeraltı və yerüstü maddi mədəniyyət nümunələri – qədim yaşayış məskənləri, nekropollar, kurqanlar, qala, saray və istehkam qalıqları, karvansaralar, körpülər, qəbirüstü sənduqələr, at-qoç heykəlləri, məbəd, kilsə, məscid, pir və ocaqların üzə çıxarılması, həmin ərazinin təmiz oğuz-türk məskənləri olduğunu təsdiq edən faktların dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasıdır.
Həmçinin Prezident İlham Əliyevin Qərbi Azərbaycanla bağlı dediyi “XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edən xəritə bir daha onu göstərir ki, Qərbi Azərbaycan tarixi Azərbaycan diyarıdır, şəhərlərin, kəndlərin adları Azərbaycan mənşəlidir və biz yaxşı bilirik ki, indiki Ermənistan ərazisində tarix boyu Azərbaycan xalqı yaşayıb. İndi əsas vəzifə ondan ibarətdir ki, dünya ictimaiyyəti də bunu bilsin”, – fikrini əsas tutaraq Qərbi Azərbaycan İcmasının hazırladığı Qayıdış Konsepsiyasında irəli gələn vəzifələrin təbliğidir.
Bundan əlavə, Qərbi Azərbaycanla bağlı tarixçilərin, araşdırmaçıların düşüncələrini, deportasiyaya məruz qalmış şəxslərin həyat hekayəsini işıqlandırmaqdır.
Süjet teleaparıcı Ramin İbrahimovun təqdimatında oktyabrın 14-də saat 19:00-da Baku TV-nin efirində və saat 21:30-da Youtube kanalında yayımlanıb.
