Başkənd toponimi – türk tarixinin izi
Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsi çərçivəsində jurnalist Əsgər İbrahimovun müəllifliyi ilə Baku TV-də “Türk yurdu necə Vernaşen, Barsravan, Ardzvaşen, Akunk oldu?” adlı süjet hazırlanıb.
Rakus.az xəbər verir ki, bugünkü süjetdə erməni saxtakarlığına, addəyişmə terroruna məruz qalan Başkənd toponimi haqqında söz açılır.
Bildirilir ki, tarixən azərbaycanlıların yığcam yaşadığı Qərbi Azərbaycan adlı coğrafi məkanda tarixi yurdlarımızın izinin itirilməsi erməni millətçilərin məkrli siyasətinin əsasını təşkil edib.
Başkənd – Dərələyəz mahalının Keşişkənd, sonralar Yeğeqnadzor adlandırılan rayonda kənd olub. 1897-ci ildən burada yaşayan azərbaycanlılar 1928-1929-cu illərdə kənddən köçürülüblər. 1946-cı ildə adı dəyişdirilib Vernaşen qoyulub.
Başkənd – Zəngəzur mahalının Sisyan rayonunda kənd adıdır. Türkmənçay müqaviləsindən sonra İranın Xoy və Səlmas vilayətlərindən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilib. Kəndin adı əvvəlcə Məzrə, sonra 1946-cı ildə dəyişdirilib Barsravan qoyulub.
Başkənd – Göyçə mahalının Çəmbərək, sonra Krasnoselo adlandırılan rayonda kənd olub. Gədəbəy rayonu ərazisində yerləşir. Bura ermənilər 1859-cu ildə Qarabağdan və Şəmşəddin rayonundan gəliblər. 1978-ci ildə adı dəyişdirilib Ardzvaşen, yəni Qartalkənd qoyulub.
Başkənd – Qırxbulaq mahalının Ellər, sonralar Kotayk/Abovyan adlandırılan rayonda kənd adıdır. Adı tarixi mənbələrdə Başköy və Başkənd kimi qeyd edilib. Kəndə 1829-cu ildə İranın Salmas və Xoy vilayətlərindən ermənilər köçürülüb. Azərbaycanlılar 1905-1906-cı illərdə qovulublar. 1946-cı ildə adı dəyişdirilib Akunk qoyulub.
Başkənd – Çəmbərək/Krasnoselo rayon ilə Gədəbəy rayonunun sərhəddində, Keçəldağ silsiləsində yerləşən aşırım adıdır.
Sonda vurğulanır ki, qədim türk-oğuz yurdlarının izini silmək üçün müxtəlif hiylələrə əl atan ermənilər XX əsrdə azərbaycanlıları Qərbi Azərbaycandan soyqırım törədərək köçürməklə özlərini sanki məqsədlərinə çatmış kimi hiss ediblər: “Təbii ki, bu istək əbədi deyil və doğma yurdlara qayıdış qaçılmaz reallıqdır”.
Ümumiyyətlə, Qərbi Azərbaycana aid toponimlərin, oykonim, oronim və hidronimlərin öyrənilməsi və təbliği günümüzün reallığı olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin doğma yurd-yuvamıza sahib çıxması baxımından çox böyük məna və əhəmiyyət daşıyır. Çünki bunlar yerli xalqın tarixini, etnoqrafiyasını, coğrafiyasını əks etdirir. Hazırlanan süjetlədə ermənilər tərəfindən dəyişdirilən Qərbi Azərbaycan toponimlərinin tarixi və etimologiyası araşdırılır, həmçinin yer adlarının mənşəyi, mənası və sonrakı taleyi haqqında məlumat verilir.
Xatırladaq ki, Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsinin məqsədi tarixi qədim torpaqlarımızın adının yaşadılması, tanıdılması, həmçinin azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən deportasiyaya məruz qoyulmasından, həmin ərazilərdə mövcud olmuş, lakin adı silinən toponimlərin, saysız-hesabsız yeraltı və yerüstü maddi mədəniyyət nümunələri – qədim yaşayış məskənləri, nekropollar, kurqanlar, qala, saray və istehkam qalıqları, karvansaralar, körpülər, qəbirüstü sənduqələr, at-qoç heykəlləri, məbəd, kilsə, məscid, pir və ocaqların üzə çıxarılması, həmin ərazinin təmiz oğuz-türk məskənləri olduğunu təsdiq edən faktların dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasıdır.
Həmçinin Prezident İlham Əliyevin Qərbi Azərbaycanla bağlı dediyi “XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edən xəritə bir daha onu göstərir ki, Qərbi Azərbaycan tarixi Azərbaycan diyarıdır, şəhərlərin, kəndlərin adları Azərbaycan mənşəlidir və biz yaxşı bilirik ki, indiki Ermənistan ərazisində tarix boyu Azərbaycan xalqı yaşayıb. İndi əsas vəzifə ondan ibarətdir ki, dünya ictimaiyyəti də bunu bilsin”, – fikrini əsas tutaraq Qərbi Azərbaycan İcmasının hazırladığı Qayıdış Konsepsiyasında irəli gələn vəzifələrin təbliğidir.
Bundan əlavə, Qərbi Azərbaycanla bağlı tarixçilərin, araşdırmaçıların düşüncələrini, deportasiyaya məruz qalmış şəxslərin həyat hekayəsini işıqlandırmaqdır.
Süjet teleaparıcı Ramin İbrahimovun təqdimatında yanvarın 6-da saat 19:00-da Baku TV-nin efirində və saat 21:30-da Youtube kanalında yayımlanıb.
